دانشنامه SMDPCB
آموزش گرفتن خروجی Gerber و NC Drill از Altium Designer
مقاله فنی قابل ویرایش با Elementor
خروجی صحیح Gerber و NC (Numerical Control — کنترل عددی) Drill در Altium Designer را با تنظیم لایهها، Origin، فرمت مختصات، OutJob و کنترل CAM (Computer-Aided Manufacturing — ساخت به کمک رایانه) یاد بگیرید.
# آموزش گرفتن خروجی Gerber و NC Drill از Altium Designer
پاسخ کوتاه
برای ساخت برد، فقط فایل طراحی Altium کافی نیست. کارخانه به فایل تصویر هر لایه و فایل سوراخکاری نیاز دارد. بهترین روش این است که یک فایل OutJob بسازید. OutJob تنظیمات خروجی را نگه میدارد تا دفعه بعد نیز دقیقاً همان فایلها ساخته شوند. در آن، Gerber و NC Drill را تعریف کنید، مبدأ مختصات هر دو را یکسان بگذارید و نتیجه را در CAMtastic یا یک نمایشگر Gerber بازبینی کنید.
> رابط Altium در نسخهها و نوع مجوز تغییر میکند. این مقاله جریان اصولی را توضیح میدهد؛ نام دقیق گزینهها را با مستندات نسخه نصبشده تطبیق دهید.
چرا از OutJob استفاده کنیم؟
OutJob مثل یک دستور ثابت برای ساخت فایلهای خروجی است. بهجای اینکه در هر سفارش لایهها را دوباره از حافظه انتخاب کنید، Gerber، فایل سوراخکاری، نقشه مونتاژ و فایل جای قطعات را یکبار تعریف میکنید.
مزایا:
- کاهش تفاوت تنظیمات بین نسخههای مختلف برد
- امکان نگهداری و مقایسه تنظیمات خروجی
- تولید همزمان فایلهای لازم
- مناسب برای ساخت بسته نهایی تولید
- کاهش خطر فراموش کردن Inner Layer یا Drill
مرحله ۱: آمادهسازی طراحی
- پروژه را بررسی کنید و خطاهای شماتیک را برطرف کنید.
- PCB (Printed Circuit Board — برد مدار چاپی) را Update و Netها را کنترل کنید.
- Polygon Pourها را Repour کنید.
- Batch DRC (Design Rules Check — بررسی قواعد طراحی) را با قواعد سازنده اجرا کنید.
- Layer Stack Manager، ضخامت و ترتیب لایهها را بررسی کنید.
- مبدأ مختصات (
Origin) را مشخص کنید. Gerber و فایل سوراخکاری باید مبدأ یکسان داشته باشند.
هشدار DRC را فقط زمانی نادیده بگیرید که علت آن را میدانید. دلیل پذیرش هر هشدار را کنار پروژه یادداشت کنید.
مرحله ۲: ایجاد OutJob
یک Output Job Configuration به پروژه اضافه کنید. در بخش Fabrication Outputs، خروجی Gerber/ Gerber X2 و NC Drill را تعریف کنید. سپس آنها را به Folder Structure Output Container متصل کنید تا در پوشه Release مشخص قرار گیرند.
نام پوشه بهتر است Revision محور باشد، نه یک پوشه دائمی که فایلهای قدیمی در آن باقی بمانند.
مرحله ۳: انتخاب Gerber یا Gerber X2
Altium از Gerber RS-274X (Revised Standard 274X — استاندارد بازنگریشده ۲۷۴X) و Gerber X2 پشتیبانی میکند. X2 Attributeهایی برای نقش لایه و اشیا اضافه میکند و ابهام را کاهش میدهد. با این حال، نوع خروجی را براساس توان CAM سازنده انتخاب کنید.
در تنظیمات Gerber موارد زیر را کنترل کنید:
- واحد و Format مختصات
- لایههای Plot شونده
- Mechanical Layerهای مورد نیاز
- نوع برداشت Film/Polarity
- Mirror نبودن ناخواسته لایهها
- Aperture و Embedded Apertureها
- Origin و Offset
اگر سازنده Template یا OutJob تأییدشده ارائه کرده است، آن را مبنا قرار دهید ولی باز هم خروجی را کنترل کنید.
مرحله ۴: تعیین لایهها
برای برد دولایه معمولاً Top/Bottom Copper، Top/Bottom Solder Mask، Top/Bottom Overlay و Board Profile لازماند. برای چندلایه، تمام Signal و Plane Layerهای واقعی اضافه میشوند.
Mechanical Layer در Altium نام معنایی جهانی ندارد. ممکن است Mechanical 1 در یک شرکت Outline و در شرکت دیگر Assembly باشد. قبل از خروجی، Layer Type و نامگذاری پروژه را استاندارد کنید. Outline را در یک لایه مشخص و یکتا نگه دارید.
مرحله ۵: تنظیم NC Drill
در OutJob خروجی NC Drill را اضافه یا از File → Fabrication Outputs → NC Drill Files استفاده کنید.
مستندات Altium تأکید میکند اگر Gerber با فرمت مختصات مشخص و Origin خاص ساخته شده، NC Drill نیز باید با همان مبنا سازگار باشد. موارد مهم:
- واحد و Zero Suppression
- Coordinate Format هماهنگ با Gerber
- Absolute/Relative Origin یکسان
- تفکیک Plated و Non-Plated در صورت نیاز
- فایلهای جداگانه برای زوج لایه Blind/Buried Via
- خروجی Drill Report برای کنترل ابزار و تعداد سوراخ
هر فایل Drill را همراه Copper و Outline مشاهده کنید؛ مشاهده جداگانه محل جابهجایی را نشان نمیدهد.
مرحله ۶: فایلهای مکانیکی و توضیحات ساخت
Gerber همه نیازهای ساخت را منتقل نمیکند. برای بردهای پیچیده موارد زیر را در Fab Drawing یا سند کنترلشده ارائه دهید:
- ابعاد و تلرانسهای بحرانی
- ضخامت نهایی و ماده
- Stack-up و امپدانس
- نوع پرداخت سطح
- مشخصات شیار، Cutout و سوراخ خاص
- V-Score، Castellated Hole یا Edge Plating
- استاندارد پذیرش توافقشده
یادداشتهای Fab Drawing باید با گزینههای فرم سفارش تعارض نداشته باشند.
مرحله ۷: Generate و بازبینی CAM
خروجیها را Generate کنید و پوشه نهایی را در CAMtastic یا Viewer مستقل باز کنید.
کنترلهای ضروری:
- ابعاد Outline
- تعداد و ترتیب لایهها
- هممکانی NC Drill و Padها
- Planeهای داخلی و Thermal Relief
- بازشوهای Solder Mask
- چاپ و علامت Pin 1
- Slotها و Cutoutها
- وجود فایل اضافی از Revision قبل
پس از کنترل، فقط خروجی Release را ZIP (ZIP Archive Format — قالب بایگانی فشرده) کنید.
اشتباهات رایج در Altium
| اشتباه | پیامد |
|---|---|
| استفاده از Mechanical Layer مبهم | CAM نقش Outline یا Route را اشتباه میفهمد |
| Origin متفاوت Gerber و Drill | سوراخها از Pad جدا میشوند |
| عدم Repour | Polygon قدیمی وارد تولید میشود |
| تنظیم مجدد دستی در هر سفارش | Revisionها خروجی ناسازگار دارند |
| اعتماد به Preview طراحی | خطای واقعی خروجی دیده نمیشود |
| باقیماندن فایل قبلی در Container | لایه اضافی یا تکراری ارسال میشود |
چکلیست نهایی
- Project Validation و Batch DRC انجام شد.
- Polygonها Repour شدند.
- OutJob داخل پروژه و Version Control است.
- Gerber و NC Drill واحد، Format و Origin هماهنگ دارند.
- Layer Stack با تعداد فایلهای مس برابر است.
- Mechanical Layerها نقش روشن دارند.
- Drill Report و Slotها کنترل شدند.
- خروجی مستقل در CAM بازبینی شد.
- پوشه Release فقط فایلهای همان Revision را دارد.
پرسشهای متداول
Gerber X2 بهتر است یا RS-274X؟
X2 اطلاعات معنایی بیشتری دارد، اما بهترین انتخاب قالبی است که CAM سازنده رسماً پشتیبانی و آزمایش کرده باشد.
آیا ساخت خروجی مستقیم بدون OutJob اشتباه است؟
خیر، اما برای کار حرفهای و تکرارشونده OutJob احتمال تغییر ناخواسته تنظیمات و فراموشی فایل را کم میکند.
CAMtastic کافی است؟
برای کنترل اولیه مفید است، ولی یک Viewer مستقل یا Preview سامانه سازنده نیز میتواند اختلاف تفسیر را آشکار کند.
منابع
- Altium، Preparing Fabrication Data: https://www.altium.com/documentation/altium-designer/preparing-for-manufacture/output-jobs/fabrication-data
- Altium، Preparing Manufacturing Data with Output Jobs: https://www.altium.com/documentation/altium-designer/preparing-for-manufacture/output-jobs
- Altium، Design Rule Check: https://www.altium.com/documentation/altium-designer/pcb/drc