دانشنامه SMDPCB
چگونه BOM استاندارد و بدون ابهام تهیه کنیم؟
مقاله فنی قابل ویرایش با Elementor
BOM (Bill of Materials — فهرست مواد و قطعات) بدون ابهام را با MPN (Manufacturer Part Number — شماره قطعه سازنده)، سازنده، Designator، Quantity، Footprint، DNP (Do Not Populate — قطعه نصب نشود) و قطعات جایگزین آماده و خطاهای تأمین و مونتاژ را کم کنید.
# چگونه فهرست قطعات استاندارد و بدون ابهام تهیه کنیم؟
پاسخ کوتاه
فهرست قطعات یا BOM باید دقیقاً مشخص کند چه چیزی خریداری و نصب شود. در هر ردیف، نام قطعه روی نقشه، تعداد، نام سازنده، شماره کامل فنی و مشخصات اصلی را بنویسید. عبارتهایی مانند «مقاومت 10k» یا «SOT-23» برای خرید کافی نیستند؛ چون صدها قطعه با این توضیح وجود دارد. فهرست را از نرمافزار طراحی بگیرید و نسخه آن را کنار نسخه برد ثبت کنید.
ستونهای پیشنهادی
| ستون | کاربرد |
|---|---|
| Item | شناسه ثابت ردیف |
| Designator | محل قطعات روی برد |
| Quantity | تعداد در هر برد |
| Manufacturer | سازنده قطعه |
| MPN | شماره فنی کامل سازنده |
| Description | نوع، مقدار و مشخصات بحرانی |
| Package | نام پکیج فیزیکی |
| Footprint | Land Pattern پروژه |
| DNP/Populate | وضعیت نصب |
| Approved Alternates | جایگزینهای تأییدشده |
| Supplier PN (Part Number — شماره قطعه) | شناسه تأمینکننده، مکمل MPN |
| Notes | MSL (Moisture Sensitivity Level — سطح حساسیت به رطوبت)، برنامهریزی، انتخاب خاص یا توضیح |
MPN هویت مهندسی قطعه است؛ Supplier PN تنها مسیر خرید در یک فروشگاه است و نباید جایگزین MPN شود.
قطعات مشابه را چگونه در یک ردیف جمع کنیم؟
قطعات فقط وقتی در یک ردیف Group شوند که هویت خرید و تمام مشخصات بحرانی یکسان باشد. دو مقاومت 10k ممکن است از نظر توان، تلرانس، TCR (Temperature Coefficient of Resistance — ضریب دمایی مقاومت)، ولتاژ کاری یا Package متفاوت باشند و نباید صرفاً براساس Value ادغام شوند.
Quantity باید با تعداد Designatorهای همان ردیف برابر باشد. این کنترل ساده خطای Copy/Paste را پیدا میکند.
قطعات جایگزین
عبارت «Equivalent acceptable» خطرناک است. برای جایگزین یکی از دو روش را انتخاب کنید:
- فهرست AVL (Approved Vendor List — فهرست فروشندگان تأییدشده)/AML (Approved Manufacturer List — فهرست سازندگان تأییدشده) شامل MPNهای از پیش تأییدشده
- درخواست تأیید مهندسی برای هر پیشنهاد سازنده مونتاژ
معیار معادلبودن شامل عملکرد الکتریکی، Package، Pinout، دما، کیفیت، Lifecycle، Firmware Compatibility و الزامات قانونی است.
قطعات نصبنشده و نسخههای مختلف محصول
Variant را در EDA (Electronic Design Automation — خودکارسازی طراحی الکترونیکی) مدیریت کنید. قطعه DNP میتواند در Assembly Drawing نمایش داده شود ولی باید وضعیت آن در BOM روشن باشد. Designator یک قطعه را همزمان در ردیف Populate و DNP قرار ندهید.
قطعات حساس
برای قطعات برنامهپذیر، کانکتور، کریستال، RF (Radio Frequency — فرکانس رادیویی)، Power، ایمنی و قطعات مکانیکی اطلاعات بیشتری ثبت کنید:
- Firmware/Programming ID (Identification — شناسه)
- Frequency، Load Capacitance یا Stability
- Connector Keying و Mating Part
- MSL و Bake Requirement
- Date Code/Lot محدودیتدار
- CoC یا Traceability
- رنگ، ارتفاع یا جنس مکانیکی
چگونه فهرست قطعات را کنترل کنیم؟
- BOM را از شماتیک نهایی شده استخراج کنید.
- ردیفهای بدون MPN را گزارش کنید.
- Duplicate Designator و Missing Designator را پیدا کنید.
- MPN را در وبسایت رسمی سازنده باز کنید.
- Package را با Footprint و Datasheet مقایسه کنید.
- BOM را با CPL (Component Placement List — فهرست جایگذاری قطعات) Join کنید.
- فایل نهایی را Read-only و Revisionدار نگه دارید.
اشتباهات رایج
- استفاده از لینک فروشگاه بهجای MPN
- MPN ناقص و حذف توضیحات مربوط به Package/Temperature
- ادغام قطعات فقط بر پایه مقدار قطعه
- جایگزینکردن خودکار قطعه بدون هماهنگی با واحد طراحی
چکلیست
- تمام قطعات نصبشونده MPN دارند.
- Quantity با Designator برابر است.
- Package و Footprint تأیید شدهاند.
- DNP و Variant روشن است.
- جایگزینها تأیید مهندسی دارند.
- BOM و CPL Designatorهای یکسان دارند.
- Revision و تاریخ Release ثبت شده است.
منابع
- JLCPCB BOM/CPL Recommendations: https://jlcpcb.com/help/article/advice-for-bom-and-cpl-files-preparation
- JLCPCB KiCad BOM/CPL Guide: https://jlcpcb.com/help/article/how-to-generate-the-bom-and-centroid-file-from-kicad
- KiCad 9 Jobsets and BOM Outputs: https://docs.kicad.org/9.0/en/kicad/kicad.html